Przeciwdziałaniu nielegalnemu pozyskaniu drewna

Pozyskiwanie drewna w celach gospodarczych jest jednym z ważnych obszarów użytkowania lasów. Jednocześnie istotne jest to, by sposób pozyskiwania surowca nie wpływał negatywnie na ekosystem przyrodniczy, jakim jest las. Chodzi korzystanie z zasobów środowiska, przy jednoczesnym osiąganiu celów ekonomicznych. Tymczasem nielegalne pozyskiwanie drewna jest powszechnym problemem o międzynarodowym znaczeniu i stanowi zagrożenie dla lasów, gdyż jest częścią procesu wylesiania i degradacji lasów, będącego przyczyną około 20% światowych emisji CO2, zagraża różnorodności biologicznej i szkodzi zrównoważonej gospodarce leśnej i rozwojowi lasów. Nielegalne pozyskanie drewna przynosi także negatywne skutki społeczne, polityczne i gospodarcze. Stąd przeciwdziałanie nielegalnemu pozyskaniu drewna stanowi wyzwanie dla zarządców, właścicieli i ustawodawcy.

Przywóz drewna na rynek wewnętrzny[1]oraz obowiązki podmiotów wprowadzających drewno i produkty z drewna do obrotu podlegają przepisom prawa UE[2]. Prawodawca nakłada na kraje członkowskie szereg obowiązków związanych z przeciwdziałaniem nielegalnemu pozyskaniu drewna wynikających z przepisów rozporządzeń nr 2173/2005[3]oraz 995/2010[4]. Zasadniczo chodzi o realizację zakazu wprowadzania do obrotu nielegalnie pozyskanego drewna i związanych z tym niekorzystnych zjawisk społecznych, ekonomicznych, przyrodniczych.

„Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby stosowano skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za naruszenie przepisów niniejszego rozporządzenia, w tym przez podmioty, podmioty handlowe i organizacje monitorujące”. Na krajowym ustawodawcy spoczywa więc obowiązek zapewnienia efektywności prawa unijnego i skuteczności sankcji za naruszenia. Polski ustawodawca musiał zatem sprostać wyzwaniu realizacjizałożeń i celów unijnych ram prawnych regulujących sektor obrotu drewnem we wskazanym zakresie.Dlatego regulację tę należy analizować we wskazanych aspektach.

Natomiast „zasady odpowiedzialności za naruszenie” wspomnianych przepisów unijnych rozporządzeń nr2173/2005 oraz 995/2010 reguluje krajowa ustawa o lasach w art. 66a-66i.Przyjęcie przez ustawodawcę administracyjnych kar pieniężnych jako sankcji za naruszenia rozporządzeń nr 2173/2005 oraz 995/2010 w ustawie o lasach oznacza, iż są to sankcje za tzw. delikt administracyjny, gdzie podstawą odpowiedzialności jest wyczerpanie jego znamion ustawowych[5].W orzecznictwie wyrażono pogląd, iż odpowiedzialność administracyjna powstaje na zasadzie winy obiektywnej, niezależnie od przesłanki winy, a przesłanka winy subiektywnej (zawinienia) nie ma znaczenia dla samej możliwości nałożenia kary pieniężnej, ale wpływa na wysokość nakładanej kary[6]. Nie ulega więc wątpliwości, iż przesłanką wymierzenia kary w przypadku deliktów administracyjnych, o jakich mowa w art. art. 66a-art. 66i ustawy o lasach może być już samo naruszenie prawa, nawet jeśli było niezamierzone[7], a ewentualny niski stopień zawinienia może mieć znaczenie dla ustalenia wysokości nakładanej kary, względnie odstąpienia od jej wymierzenia. Więcej na temat administracyjnych kar pieniężnych za wprowadzanie do obrotu nielegalnie pozyskanego drewna zob. K. LeśkiewiczAdministracyjne kary pieniężne związane z wprowadzaniem do obrotu nielegalnie pozyskanego drewna i produktów z drewna, Studia Iuridica Agraria TOM VX, Białystok 2017, s. 105-114.

[1]Rozporządzenie Rady (WE) nr 2173/2005z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia systemu zezwoleń na przywóz drewna do Wspólnoty Europejskiej FLEGT (Dz.Urz. UE L 347 z 30.12.2005 , str. 1, z późn. zm.), zwane dalej „rozporządzeniem nr 2173/2005”.

[2]Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 995/2010z dnia 20 października 2010 r. ustanawiającego obowiązki podmiotów wprowadzających do obrotu drewno i produkty z drewna (Dz. Urz. UE L 295 z 12.11.2010, str. 23), zwane dalej „rozporządzeniem nr 995/2010”.

[3]Przez „legalnie produkowane drewno” należy rozumieć „produkty z drewna wykonane z krajowego drewna, którego wyrąb był legalny lub z drewna legalnie przywiezionego do państwa partnerskiego zgodnie z przepisami krajowymi tego państwa partnerskiego określonymi w umowie o partnerstwie” zgodnie z art. 2 pkt. 10 rozporządzenia nr 2173/2005. Drewnem nielegalnie pozyskanym będzie więc takie drewno pozyskane poprzez wyrąb niezgodny z prawem kraju, w którym je pozyskano, lub przywóz był niezgodny z prawem kraju, z którego je przywieziono.

[4]Nielegalnie pozyskane drewno oznacza pozyskanie z naruszeniem mającego zastosowanie ustawodawstwa kraju pozyskania według art. 2 lit. g rozporządzenia nr 995/2010.

[5]Tak M. Wincenciak, Sankcje w prawie administracyjnym i procedura ich wymierzania, Warszawa 2008, s. 100.

[6]Zob. wyrok NSA z 22.04.2015r., II OSK 2243/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/7834F319CF.

[7]Por. wyrok WSA w Warszawie z 20.12.2011 VI SA/Wa 2053/11, Legalis.